FAQ

Een veendijk is een waterkering die uit veen bestaat of op een veenondergrond staat. Dit in tegenstelling tot kades die van klei en zand zijn gemaakt. Veen heeft de eigenschap te vervormen bij langdurige droogte. Er ontstaan dan scheuren. Een veendijk neemt ook minder vocht op wat van invloed is op de stabiliteit. Als het proces lang genoeg doorgaat kan er een kadeafschuiving of doorbraak optreden. Vanzelfsprekend doen de waterschappen er alles aan om dit te voorkomen.

Veendijken zijn hoofdzakelijk te vinden in het westen van Nederland, Friesland en Groningen. Ze zijn in het laaggelegen deel van Nederland ontstaan bij inpoldering. Toen de polders werden drooggelegd, bleef het veen over. Dat werd gebruikt voor de omliggende waterkering.

In Nederland zijn 3500 km veendijken. In totaal is er in Nederland 14.000 km regionale waterkering. De meeste keringen zijn dus niet van veen.

Een verschuiving van een veendijk is niet uit te sluiten. Veendijken kunnen uitdrogen, lichter worden en onder de druk van het water worden ‘weggeschoven’. Dit gebeurde bijvoorbeeld in 2003 in Wilnis. Er is veel gedaan om de kans te verkleinen. Door bij droogte vaker te inspecteren en als een veendijk droger wordt en scheurt te versterken met klei of zand.

Verreweg de meeste primaire waterkeringen zijn in beheer bij de waterschappen. De kosten van aanleg en versterking worden gedragen door het rijk. De kosten voor het beheer en onderhoud nemen de waterschappen voor eigen rekening. Deze afspraken zijn gemaakt in 2001 en ingegaan in 2005. In het najaar van 2006 heeft het kabinet afspraken gemaakt over de versterking van belangrijkste waterkeringen. De afspraken zijn te vinden op www.regering.nl

Veiligheid en bescherming tegen overstromingen gaan bij de waterschappen boven alles. De waterschappen zorgen voor het dagelijkse beheer en onderhoud van de dijken, stellen plannen op voor verbetering van dijken, en voeren die ook uit.

De waterkeringen hebben nog nooit zoveel veiligheid geboden als nu. In het verleden is veel geïnvesteerd in veiligheid, zoals in de Deltawerken en het Deltaplan Grote Rivieren, maar investeren blijft noodzakelijk. Het klimaat verandert, de zeespiegel stijgt, het regent vaker en harder en er komt meer regenwater in onze rivieren terecht. Ook natuurlijke processen in de waterkering zelf zorgen voor verminderende bescherming. Om te voorkomen dat onze veiligheid in gevaar komt investeren we in veiligheidsmaatregelen zoals Ruimte voor de Rivier, Steenzettingen Ooster- en Westerschelde, Zwakke Schakels kust en het Hoogwaterbeschermingsprogramma.

Duinen, zeedijken en de meeste rivierdijken worden primaire waterkeringen genoemd. Secundaire waterkeringen zijn ringdijken en boezemkaden die om de polders liggen.

• Rivierdijken houden onze rivieren in bedwang.
• Een winterdijk keert hoge waterstanden.
• Zomerdijken zijn te vinden tussen de rivier en de uiterwaarden en zorgen ervoor dat het achtergelegen gebied in de zomer niet overstroomt.
• Zeedijken liggen aan de kust op plekken waar geen duinen zijn. Een deel van onze kust wordt beschermd door duinen.

Zonder dijken en duinen zou ongeveer 66 % van het totale oppervlak van Nederland regelmatig onder water staan.

Waterschappen houden de dijken op hoogte en onderhouden de glooiingen, en de dijkbedekkingen. Ze letten erop dat dijken niet worden beschadigd. De waterschappen toetsen eens in de vijf jaar de primaire waterkeringen aan de normen die zijn gesteld in de Wet op de Waterkering. Waterkeringen die niet voldoen aan deze wettelijke normen worden versterkt.

Uit toetsing van de waterschappen blijkt dat er 150 zwakke plekken zijn in onze waterkeringen. Ongeveer 500 kilometer aan de primaire waterkeringen moet worden versterkt. De waterschappen schatten de kosten in op 1,2 miljard euro.

Waterschappen beheren ongeveer 95 % van de primaire waterkeringen. Dat komt neer op

• ca. 260 km duinen
• ca. 430 km zeedijk
• ca. 1430 km rivierdijk

Daarnaast beheren de waterschappen ongeveer 14.000 km aan regionale waterkeringen. Regionale waterkeringen zijn de dijken die om polders liggen.    
 

De kosten voor de waterkeringszorg of veilige dijken bedragen jaarlijks ongeveer 550 miljoen euro. Dat is minder dan 40 euro per persoon per jaar.

Primaire waterkeringen beschermen ons tegen het buitenwater zoals vastgelegd in de Wet op de Waterkering. Buitenwater is water van grote rivieren als de Rijn, Maas, IJssel, het IJsselmeer, het Markermeer en de zee. Primaire waterkeringen zijn dijken, duinen en technische kunstwerken. Binnen dijkringgebieden is er vaak een stelsel van regionale keringen.